वाशीच्या विष्णुदास भावे नाट्यगृहात येत्या शनिवारी पहाटे दहा वाजता एक भव्य, ऐतिहासिक आणि राजकीय रंगमंच उभा राहत आहे. एकीकडे ठाण्याहून आलेल्या मुख्यमंत्र्यांची विलोभनीय उपस्थिती, दुसरीकडे पश्चिम महाराष्ट्राचा बुलंद आवाज — अंकुश ‘बाबा’ कदम यांचा शिवसेनेमध्ये झालेला पक्षप्रवेश! या नाट्यमय घडामोडींच्या केंद्रस्थानी वेधक व्यक्तिमत्त्वांची संघर्षयात्रा, प्रचंड कृतिशीलता आणि बदलत्या महाराष्ट्रातील राजनीतीची रणनिती… या सर्वांची बारीक पण रंगतदार वेगळी दृष्टी देणारा हा विश्लेषणात्मक वृत्तलेख.
एकनाथ शिंदे : संघर्षातून सत्ता, संवेदनशील नेतृत्त्व, आणि महाराष्ट्राचा ‘लाडका भाऊ’
सातार्याच्या मातीतील साध्या कुटुंबातून एकनाथ शिंदे यांनी आपला राजकीय प्रवास सुरू केला. पुन्हा पुन्हा प्रतिकूलतेतून मार्ग काढताना त्यांनी प्रथमच एक ऑटो ड्रायव्हर ते ठाणे महापालिकेचे प्रतिष्ठीत नगरसेवक, मग शिवसेना गट नेता, आणि थेट महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री हे महत्तम टप्पे गाठले.
त्यांची जनता-गटाशी सतत जोडलेली कार्यपद्धती, गुणवत्तापूर्ण पायाभूत सुविधा आणि दैनंदिन समस्या सोडवण्यावर भर, हे त्यांच्या नेतृत्त्वाचे वैशिष्ट्य. शिंदेंनी ठाण्यातील अनधिकृत बांधकाम, पाणीपुरवठा, वाहतूक सुधारणा, तसेच शेतकरी आत्महत्या समस्यांशी धाडसाने दोन हात केले. मुख्यमंत्रिपदी आल्यावर त्यांनी ‘गाव तिथे गुन्तवणूक’, रस्ते, महापालिका अर्थसंकल्पातील पारदर्शकता आणण्याचा प्रयत्न केला.
मजबूती: लोकसंपर्क, निर्धार, सामाजिक योजनांचा वेधक वापर, निर्णायक धाडस
कमकुवत बाजू: गटबाजी, जुन्या शिवसैनिकांचा असंतोष, सतत बदलती स्वार्थी समीकरणे, नव्या कार्यकर्त्यांशी भावनिक नात्याचा अभाव
अंकुश (बाबा) कदम : नव्या पिढीचा ‘दबंग’ नेता, संघर्षातून झेप, आणि वादळाचे केंद्र
सातार्याच्या भूमीतून उदयास आलेल्या अंकुश ‘बाबा’ कदम यांचा प्रवासही प्रचंड रंगतदार! स्थानिक राजकारणातील गुंतवणूक, नवी मुंबई-ठाण्यात सर्वसामान्यांचा आवाज ठरलेला हा नेता, स्वच्छ प्रतिमा आणि युवकांसमोरील प्रेरणा आहे. स्वराज्य पार्टीत अग्रस्थानी येऊन भ्रष्टाचारविरोधात लढण्याची, मथाडी कामगार, गृहनिर्माण, आरोग्य क्षेत्रांमध्ये आंदोलन आणि समस्या म्हणजेच अंकुश कदम!
त्यांची संघटनकौशल्य, परखड वक्तृत्वशैली, स्थानिक प्रशासनाला थेट जाब विचारण्याची आणि कार्यकर्त्यांचा छत्रछाया होण्याची सवय — ही सगळी त्यांना जनतेच्या आकांक्षेच्या केंद्रस्थानी नेते. मात्र, पक्षअंतर्गत बड्या नेत्यांचा विरोध, बड्या निर्णयांतील सखोलता आणि स्थानिक गट-गटांतून येणाऱ्या अफवा, त्यांच्यासाठी आव्हानात्मक बनतात.
मजबूती: भ्रष्टाचारी व्यवहाराचा विरोध, युवक यथार्थता, नवा जनसमुदाय, संघटन क्षमता
कमकुवत बाजू: राजकीय अपप्रचार व आरोप, पक्षांतर्गत संघर्ष, महत्त्वाकांक्षा विरोध
महाराष्ट्रातील सत्तानाट्य : महापालिका निवडणूक, नई साजिश, और सत्तेचा ‘पॉवर प्ले’
सध्या महाराष्ट्रात प्रत्येक टोळीची रणनीती वेगळी आणि अवघड झालीये. उद्या होणाऱ्या महापालिका-नगरपलिका निवडणुका म्हणजे केवळ साधारण मतपेढीची झुंबड नसून, या माध्यमातून संपूर्ण राज्यातील राजकीय फॉर्म्युला ठरवला जाणार आहे. मतदान केंद्रातून अगदी छोट्या सख्या-गावी उभे राहणारे कार्यकर्ते, त्यांनी घेतलेली स्थानिक भूमिका — हे सर्व मिळून भविष्यातील अनेक मोठ्या नेतृत्वासाठी पायाभूत ठरणार.
नवी मुंबई स्वराज्य कार्यकारिणी नुकत्याच झालेल्या बड्या विघटनामुळे, आणि कार्यकर्त्यांच्या तिखट प्रतिक्रिया, यावर ‘सूत्रांच्याच हवालीने’ चर्चा चालू आहे की, “कोणताही कार्यकर्ता आता अंकुश कदम यांच्या सोबत जाणार नाही!” पण राजकारण हे नेहमीच आश्चर्यांची जागा. अनेकदा ज्या प्रवाहात गलबत जात नाही, तिथेच नवे डोंगर फोडले जातात — हेच पुढे घडणार आहे का, याकडे सारा महाराष्ट्र डोळ्यात प्रचंड उत्सुकता घेऊन पाहत आहे.
शिवसेनेतील प्रवेशाचा ‘डंमाळ’ आणि स्वराज्य पक्षाचे धूमसते भविष्य
शिवसेनेमध्ये अंकुश कदम यांचा प्रवेश हा फक्त स्थानिक राजकारणाचा नाही, तर राज्यभरातील सर्व विरोधी ताकदींसाठी तुफानी ‘गणित’ ठरू शकतो. विशेषतः स्वराज्य पक्ष आणि खास संभाजीराजे यांच्या पॉलिटिक्सवर याचा विपरित परिणाम नक्की होईल; पक्षाची संघटनात्मक शक्ती, युवा नेतृत्व दुसऱ्या खेम्यात गेल्याने स्वराज्य पक्षात मोठा अस्वस्थतेचा अस्फोट होण्याची शक्यता आहे.
मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची उपस्थिती असलेला हा मोठा सोहळा केवळ राजकीय शक्तिप्रदर्शन नसून, बदलणाऱ्या समीकरणांची नवी कुंडी आहे. दोन वेगळ्या मातीतील – पण संघर्षात थेट उतरलेल्या नेत्यांचा एकत्र रंग, हे महाराष्ट्राच्या सत्ता-समीकरणाला नवी झळाळी देईल.
काळाचा घोडा हा नेहमीच नवा खेळ दाखवत असतो. एकनाथ शिंदे- अंकुश कदम अशी ‘सत्ताकेंद्र-जनसंपर्क’ ची दोन टोकं शह-काटशहाच्या या मोठ्या रणशिंगात महाराष्ट्राच्या राजकारणासाठी रंजकता, उत्सुकता, आणि नव्या सत्तास्थापनेसाठी ‘मसालेदार’ वळणे देईल. वाशीच्या सभागृहात २७ सप्टेंबर रोजी सकाळी बघाच, कोणते धागे उलगडतात, कोण कोणाला जवळ घेतं, कोण दुरावतो — हे सगळं पाहणं रंगतदार आणि वाचकाच्या पुढील कल्पनाशक्तीवर सोपवलेलं!
पुढील चुनावी रिंगणात शिवसेना, स्वराज्य पक्ष, आणि इतर पक्षांचे भविष्य या दोन सातारकर नेत्यांच्या कृतिशील संघर्ष, आणि बदलणाऱ्या समीकरणांवर ठरणार! वाचकांना पुढच्या वळणावर अजून तिखट मिरची मसाला देण्यासाठी जरा ‘ओळीत राहा’ एवढंच सांगावं वाटतं!